شرکت نیرو تهویه الوند

صفحه اصلی / مطالب آموزشی

دمای محیط مرغداری


دمای محیط مرغان از این نظر اهمیت دارد که هر دمایی تاثیر خاصی بر روی رشد و تولید و بلاخره سلامتی مرغان دارد. در این جا برخی از آن ها را مورد بررسی قرار می گیرد:

دمای کشنده:
وقتی حرارت محیط به دمای 47 درجه سانتیگراد برسد و پرنده نتواند به روش های متعدد بالا، دمای بدن خود را کنترل نماید، در اثر گرمازدگی تلف می شود.. این حرارت به دمای کشنده موسوم است.

رابطه حرارت و مصرف غذا:
هنگامی که با افزایش درجه حرارت محیط، دمای بدن افزایش یابد، مصرف غذا به منظور حفظ درجه حرارت طبیعی بدن کاهش می یابد و در نتیجه رشد و تولید تخم مرغ نیز کاهش خواهد یافت.

تاثیر حرارت محیط بر فعالیت مرغان:
با تغییر حرارت محیط، فعالیت پرنده نیز تغییر خواهد کرد. برای مثال: در هوای گرم برای اینکه پرنده حرارت کمتری تولید نماید، تحرک کمتری خواهد داشت و تمایل بیشتری به استراحت دارد، مصرف غذا و جفت گیری کم می شود، همچنین چرنده بجای ایستادن یا قدم زدن، بیشتر می نشیند. در این شرایط مقدار زیادی از پر ها می ریزد. بر عکس زمانی که حرارت محیط پایین است پرنده از طریق فعالیت زیاد تر و مصرف غذای بیشتر و از طریق باد کردن پر ها، گرمای بیشتری تولید می کند.

تاثیر افزایش دما بر طیور:
به محض افزایش حرارت محیطی تغییرات ذیل در طیور ایجاد می گردد:
بالا رفتن درجه حرارت باعث افزایش آب، تعداد تنفس (نفس نفس زدن)، حرارت بدن و استرس می گردد.
بالا رفتن درجه حرارت باعث کاهش مضر اکسیژن، فشار خون، تعداد ضربان قلب، اندازه و فعالیت غدد تیروئید، میزان کلسیم خون، مصرف غذا، رشد و وزن بدن، تولید تخم مرغ، وزن تخم مرغ، کیفیت پوسته تخم مرغ، ضخامت پوسته تخم مرغ و کیفیت خود تخم مرغ می گردد.
بطور کلی هر دمایی در محیط گله تاثیر خاصی بر رشد و تولید مرغان از خود بجای می گذارد که بهترین وضعیت را می توان در دمای 1/21 درجه سانتیگراد (دمای مناسب) مشاهده نمود. برای مثال در جدول های زیر تاثیر چهار دما بر مصرف دان، وزن بدن، ضریب تبدیل غذایی و مصرف آب جوجه های گوشتی نشان داده شده است.
تاثیر دمای سالن بر مصرف دان جوجه های گوشتی
تاثیر دمای سالن بر وزن بدن در جوحه های گوشتی
تاثیر دمای سالن بر ضریب تبدیل غذایی (در پایان هفته)
تاثیر دمای سالن بر مصرف آب روزانه (لیتر)- 1000 قطعه مرغ گوشتی
موارد بالا نشان دهنده تاثیر دمای محیط بر روی مصرف دان، رشد، ضریب تبدیل و همچنین مصرف آب می باشد، که بهترین نتیجه در دمای 1/21 درجه سانتیگراد (دمای مناسب محیط زندگی طیور) حاصل می گردد. لذا یک مدیر آگاه و مسلط، شرایط نامناسب جوی را متناسب با نیاز طیور تغییر می دهد، تا پرنده حداکثر پتانسیل رشد و تولیدی خود را بروز دهد.
برای تعیین دما معمولا از دماسنج الکلی استفاده می گردد، در حالی که این نوع دماسنج ها نه تنها دمای واقعی را نشان نمی دهند بلکه اضافه کردن ماده رنگی آبی یا قرمز و یا هر رنگ دیگری به مایع بی رنگ الکل باعث خطای بیشتر آن ها خواهد شد. از این نظر کارشناسان هواشناسی و علم پزشکی، دماسنج های فوق را تایید نمی کنند و جهت تعیین دقیق دما صرفا نوع جیوه ای آن را استفاده و توصیه می نمایند و لذا در سالن های مرغداری نیز جهت تنظیم دمای مورد نیاز طیور نوع دماسنج جیوه ای پیشنهاد می گردد.
گرمایش از کف برای جوجه های یکروزه:
وضعیت نامناسب جایگاه برای جوجه یکروزه از مواردی است که می تواند در بدو ورود اثرات سوء بر روی جوجه بگذارد، یکی از این موارد بستر سرد می باشد. گفتنی است که مرغداران در روز اول ورود جوجه، هوای جایگاه را به دمای 29 درجه سانتیگراد می رسانند، ولی از دمای بستر که جوجه بر روی آن رها می گردد غافل می باشند، (بخصوص در مناطق سردسیر). و لذا وقتی که جوجه وارد سالن می شود و بر روی بستر سرد رها می گردد، کیفیت آن بشدت پایین می آید. چرا که جوجه یکروزه به دلیل نحیف و ظریف بودن بسیار آسیب پذیر است، و بنابراین با قرار گرفتن پا و شکم آن بر روی بستر سرد آسیب شدیدی می بیند که ممکن است تا پایان دوره پرورش از آن رشد و سلامتی که از آن انتظار می رود برخوردار نگردد. لذا چنانچه سیستم گرمایش از کف و در آن بخشی از جایگاه که جوجه در دو هفته اول پرورش می یابد، اجراء گردد، و گرمای بستر بمانند گرمای بدن مرغ مادر را برای جوجه داشته باشد، کیفیت مناسب آن حفظ شده، علاوه بر سلامتی آن در دوره پرورش، نهایت پتانسیل رشدی خود را نیز بروز می دهد. بنابراین لازم است که بستر همانند هوای سالن در روز های اول دمائی حدود 29 درجه سانتیگراد داشته باشد و بمرور متناسب با افزایش سن جوجه و کاهش دمای هوای سالن دمای بستر نیز کاهش یابد، و متذکر می گردد، بعد از دو هفته اول پرورش دیگر نیازی به گرمایش کف نمی باشد، ولی تمام بستر جایگاه باید عایق بندی حرارتی شده باشد، که در مصرف سوخت صرفه جویی گردد. نکته دیگری که لازم به تذکر می باشد، آن است که می توان از انرژی خورشیدی جهت گرم نمودن آب مورد نیاز سیستم استفاده نمود، که در بهینه سازی مصرف سوخت کاملا چشمگیر خواهد بود.
سوخت و منابع تولید حرارت در سالن:
با افزایش واحد های مرغداری و بالطبع برای ایجاد دمای مناسب در سالن ها، تقاضا برای مصرف سوخت در زمستان ها افزایش یافته، و این در حالی است که قیمت سوخت در کشور و حتی سطح دنیا بشدت بالا رفته است، لذا دست اندر کاران جهت بهینه سازی مصرف سوخت علاوه بر بخاری های استاندارد، سیستم گرمایش بدون دودکش یا هیتر جت ها را پیشنهاد داده اند، بلکه این روش بتواند تا حدودی سطح تقاضای سوخت و هزینه های مربوط به آن را کاهش دهد. ناگفته نماند که انرژی های دیگری مانند انرژی خورشیدی آن هم در کشور ما (که در طول سال کمتر آسمان ابری دارد) مطرح است که می تواند تاثیر بسزائی در کاهش مصرفف سوخت داشته باشد. از خصوصیات انرژی خورشیدی آن است که علاوه بر قابل دسترس بودن، در محیط زیست نیز تاثیر منفی از خود بجای نمی گذارد.
بازیافت گرما از هوای خروجی در سالن ها از موارد دیگری است که باید جهت کاهش مصرف سوخت مدنظر قرار گیرد. هوای تهویه ای که از سالم خارج می گردد دمائی در حدود 21 درجه سانتیگراد دارد، و می توان با سرمایه گذاری مناسب و با تکنیک و روشی اصولی این گرما را از هوای آلوده سالن گرفت و به هوای پاکی که وارد آن می گردد، منتقل نمود. و از این نظر در طول زمستان نسبت به کاهش مصرف سوخت و هزینه های جاری آن اقدامات موثری بعمل آورد.
به هر حال، حرارت خورشیدی و بازیافت گرما از هوای خروجی سالن، دو عامل بسیار مهمی می باشند که جهت کاهش سطح تقاضای سوخت باید مدنظر کلیه مرغداران قرار گیرد.
در زمستان ها علاوه بر حرارت تولید شده از بخاری ها، دو منبع دیگر حرارتی در سالن وجود دارد که عبارتند از:
الف- حرارت تولیدی بدن مرغان که بسیار قابل توجه است.
ب- حرارت لامپ ها، چنانچه از نوع تنگستن باشد.
در جای خود به محاسبه میزان هر کدام از دو مورد فوق خواهیم پرداخت. گفتنی است که در تابستان این دو منبع به عنوان دو گرمای منفی که باید با افزایش تهویه از سالن خارج گردد، مطرح است. در حالی که در زمستان ها به عنوان دو منبع حرارتی مفیدی که می تواند در کاهش مصرف سوخت و هزینه های آن موثر باشد، مدنظر است.
قبل از ورود به بحث پیرامون منابع تولید حرارت در سالن، لازم است خصوصیات و ویژگی های سوخت در واحد های مرغداری مورد بحث قرار گیرد.