شرکت نیرو تهویه الوند


اتوماسیون در یک نگاه


1-1-اتوماسیون در یک نگاه
امروزه در اکثر صنایع و بخصوص صنایع کشاورزی، دیگر روش های مدیریت قدیمی چه بسا ناکارآمد و سنتی محسوب گشته و محصولاتی که بصورت مکانیزه تولید نگردند عمدتا قیمت تمام شده بالایی داشته و دارای صرفه اقتصادی نخواهد بود. بدین جهت در اکثر کشور های صنعتی از روش های نوین برای مدیریت تولید استفاده می گردد تا ضمن بهره وری بالا این امکان به وجود آید که از اتلاف سرمایه در بخش های مختلف پروسه تولید کاسته شود. این کشور ها در صنایع کشاورزی از جمله سالن های پرورش طیور، گلخانه و... به تبعیت از این روند دست به تحولاتی عظیم زده اند و با بکارگیری علوم نوین روند پیشرفت و مدرن سازی را در پیش گرفته اند.
نیاز به کنترل دقیق پارامتر های محیطی سالن های پرورش طیور من جمله دما، رطوبت و تهویه (بطوری که خطاهای انسانی کاهش یافته و با یک برنامه منسجم بتوان زمینه رشد مناسب و مقرون به صرفه را در محیط های پرورشی تامین نمود) متخصصان را بر آن داشته است تا با استفاده از تکنولوژی پیشرفته در علوم کامپیوتر و الکترونیک دست به طراحی سیستم هایی بزنند که بتواند کمک شایانی به پیشبرد اهداف در زمینه تولید بنماید. اتوماسیون و هوشمند سازی ابزاریست که با آن می توان یک تولید ایده آل داشت و با داشتن تمرکز کافی و کسب دیدگاهی وسیع سعی در رفع سایر موانع در تولید نمود.

1-1-1-نقش و اهمیت سیستم اتوماسیون در سالن مرغداری
گردآوری اطلاعات پیرامون پارامتر های محیطی از قبیل دما، رطوبت و گاز های مضر در سالن به واسطه سنسور های دیجیتال که دقت و سرعت بالایی دارند انجام می گیرد. سنسور ها اطلاعات کسب شده از محیط را توسط شبکه های مطمئن صنعتی به دستگاه کنترل و مانیتورینگ ارسال و دستگاه پس از کسب اطلاعات مربوطه شروع به پردازش کرده و با نظر کاربر تصمیم گیری لازم صورت می گیرد. دستگاه دارای یکسری الگوریتم (دستورالعمل) های کنترلی بوده که باا استفاده از آن ها شرایطی را مهیا می کند که با بوجود آمدن بستری مناسب و ایده آل برای تولید مطلوب و بالا رفتن راندمان و کاهش ضایعات در سطح مزارع مرغداری و همچنین بهینه سازی مصرف سوخت و انرژی را نیز در فرآیند تولید شاهد باشیم.

1-2-کنترل دما در سالن های مرغداری
کنترل دما از مهمترین مباحث در سالن های مرغداری بشمار می آید. همانطوری که در شکل 1-1 نشان داده شده است، در هر مرحله از رشد یک دامنه دمای عملکرد مطلوب وجود دارد که در این محدوده دمایی، پرنده می تواند از انرژی موجود در خوراک به بهترین نحو برای رشد استفاده نموده و ضریب تبدیل مطلوبی داشته باشد.
باید توجه داشت که اگر بدون در نظر گرفتن سن و وزن جوجه ها و بصورت غیر اصولی کنترل دما صورت گیرد و دمای سالن از حد مجاز گرم تر شود، جوجه ها نسبت به دان بی اشتها شده و یا اگر دما از حد مجاز تعیین شده سرد تر گردد، مصرف دان بیشتر خواهد شد ولی انرژی حاصل از تغذیه صرف گرم کردن جوجه ها می شود بنابراین در طول دوره پرورش باید کنترلی دقیق بر روی دما صورت گیرد.

شکل 1-1- محدوده دمایی مطلوب
محدوده دمایی مطلوب از گله ای به گله دیگر متفاوت بوده و به نژاد، جنس و فرمولاسیون غذایی پرنده بستگی دارد. دمای بهینه در طول دوران پرورش کاهش یافته در حاللی که دفع حرارت گله روندی افزایشی دارد، به عنوان مثال رشد پرندگان در دمای مطلوب 32 درجه سانتی گراد آغاز شده و با افزایش رشد، کاهش می یابد و روند نزولی دما در سن 5 هفتگی به 21 درجه می رسد. باید ایه این نکته توجه داشت که حفظ دمای بهینه در ابتدای روز های آغازین رشد بسیار مهم است. کاهش عملکرد پرنده در روزهای اولیه رشد به هیچ عنوان در مراحل بعدی رشد جبران نخواهد شد.

جدول 1-1-این جدول یک برنامه دمایی بهینه را نشان می دهد
نکته آخر این که همواره رفتار پرنده ها و دمای موثر را بررسی کرد. رفتار پرنده ها بهترین معیار برای بررسی تناسب و یا عدم تناسب دمای سالن است.

1-2-1- گرمایش در سالن های مرغداری
در سالن های مرغداری هیتر ها بوسیله ترموستات کنترل می گردد، همان طور که در آزمایش های متعدد مشاهده گردیده، بهترین نوع ترموستات های موجود در بازار رقمی بین 3 الی 4 درجه خطا دارند و برای هر دفعه تنظیم آن ها کارگر باید به درون سالن رفته و تغییرات لازم را اعمال نماید. معایب استفاده از ترموستات های قدیمی را می توان بصورت زیر لیست نمود:
1- هوای سالن بیش از حد مجاز گرم شده و مرغ ها نسبت به دان بی اشتها می شوند.
2- هوای سالن کمتر از حد مجاز سرد شود و در نتیجه مصرف دان بشتر ولی انرژی حاصله صرف گرم کردن جوجه ها می شود.
3- افزایش مصرف سوخت و هدر رفت انرژی بدلیل خطای بالای ترموستات ها
4- طول عمر پایین
5- نیاز به تنظیم ترموستات ها از درون سالن
6- عدم امکان گزارش گیری در سیستم ترموستات
7- تنظیم ترموستات ها توسط افراد غیر مسئول و بدور از نظارت مدیر فارم

1-2-2- نقش سیستم اتوماسیون در کنترل بهینه دما
معایب ذکر شده در سیستم های کنترلی قدیمی لزوم کنترل دقیق دما توسط سنسور های دیجیتال را ضروری می سازد و با جایگزینی سنسور های دیجیتال بجای ترموستات که خطایی نداشته و نیاز به کالیبراسیون نیز در آن ها وجود ندارد زمینه بوجود آمدن بستری مناسب و مطلوب در سطح سالن پرورش می گردد که از یک طرف سبب رضایت مندی مدیریت فارم شده و از طرف دیگر موجبات کاهش عملی در مصرف سوخت و انرژی را حاصل می گرداند.

1-2-3- مشخصات فنی سنسور دمای دیجیتال
در جدول 1-2 به بررسی مشخصات سنسور دمای دیجیتال پرداخته شده است.

شکل 1-2- مشخصات فنی سنسور دمای دیجیتال

شکل 1-3- میزان تولرانس سنسور های دمای دیجیتال
به صورت کلی مزایای استفاده از سنسور های دیجیتال دما در سالن های مرغداری را می توان بصورت زیر بیان نمود:
1- عدم نیاز به کالیبراسیون
2- طول عمر بسیار بالا
3- ارسال اطلاعات به دستگاه کنترل و مانیتورینگ و نشان دادن در صفحه نمایش
4- دادن فرامین کنترلی از دستگاه به هیتر ها و سیستم های خنک کننده تبخیری
5- کاهش مصرف سوخت و انرژی برق
6- عدم استهلاک تجهیزات مستقر و انرژی در سالن
7- جلوگیری از نوسانات بیش از حد دمایی (استرس دمایی)

1-3- رطوبت در سالن های مرغداری
نسبت بخار آب موجود در حجم معینی از هوا به وزن ماکزیمم بخار آبی که می تواند در همین حجم داشته باشد را رطوبت نسبی می نامن که به صورت درصد بیان می گردد.
نکته مهمی که همواره بایستی به یاد داشته باشیم این است که مقدار هوای اشباع شده از بخار آب به دمای هوا بستگی دارد. به همین علت این نسبت را رطوبت نسبی نامگذاری کرده اند. هوای گرم در مقایسه با هوای سرد، مقدار رطوبت بیشتری را در خود نگه می دارد. این بدین معنا است که هوای گرم تر تا زمانی که به حد اشباع نرسیده باشد، در مقایسه با هوای سرد قادر به جذب مقادیر بیشتری رطوبت حاصل از بستر و موجود زنده می باشد.
اگر رطوبت نسبی بالا و هوا سرد باشد، گرم شدن هوا باعث کاهش رطوبت نسبی می شود. به همین دلیل حتی در هوای سرد زمستان هم عمل تهویه امکان پذیر است. هوای سرد وارد شده به داخل آشیانه با استفاده از سیستم تهویه، گرم و رطوبت نسبی آن کاهش یافته و در نتیجه گنجایش جذب بخار آب افزایش می یابد، بنابراین قادر به جذب رطوبت از بستر و خروج آن از آشیانه خواهد بود. حداقل میزان تهویه برای جلوگیری از ایجاد بستر مرطوب و کیکی و نیز مشکلات مربوط به آمونیاک محیط ضروری است.
همان طور که می دانید کنترل رطوبت به صورت یک نیاز در سالن های مرغداری عمدتا یاد می شود. در صورت نبود یک کنترل دقیق بر روی رطوبت سالن شاهد موارد زیر خواهیم بود:
1- هوای گرم شرجی که تاثیر نامطلوب بر روی رشد پرنده می گذارد.
2- هوای سرد خشک که تحملش برای پرنده سخت بوده و سبب بروز ناهنجاری های زیادی در طول دوره پرورش خواهد شد.
3- در صورت تنظیم غیر دقیق رطوبت شاهد اثرات نامطلوب آن بر روی بستر و رشد میکروب ها و قارچ در سطح آن خواهیم بود.

1-3-1- نقش سیستم اتوماسیون در کنترل بهینه رطوبت
متاسفانه تا کنون کنترل خاصی بر روی رطوبت در سالن های مرغداری اتخاذ نگردیده و عمدتا مه پاش ها به صورت دستی در سالن بکار گرفته می شوند. پیشنهاد می گردد از سنسور های رطوبت دیجیتال در سالن استفاده شود که با استفاده از این تکنولوژی مه پاش ها بر اساس نیاز دوره پرورش، نسبت به تامین رطوبت نسبی سالن اقدام کند.
1-3-2- مشخصات فنی سنسور رطوبت دیجیتال
در جدول 1-4 و نمودار 1-5 به بررسی مشخصات سنسور رطوبت دیجیتال پرداخته شده است.

شکل 1-4- مشخصات فنی سنسور رطوبت دیجیتال

شکل 1-5- میزان تولرانس سنسور های رطوبت دیجیتال
مزایای استفاده از سنسور های دیجیتال رطوبت را می توان بصورت زیر نام برد:
عدم نیاز به کالیبراسیون
طول عمر بسیار بالا
ارسال اطلاعات به دستگاه کنترل و مانیتورینگ و نشان دادن در صفحه نمایش
دادن فرامین کنترلی از دستگاه به مه پاش
کاهش مصرف سوخت و انرژی برق

1-4- تهویه در سالن های مرغداری
انتخاب سیستم تهویه مناسب برای آشیانه های در حال احداث و یا جایگزینی این سیستم در آشیانه های قدیمی، میزان بهره وری در تولیدات طیور را افزایش داده است. تصمیم در مورد انتخاب سیستم تهویه بستگی به شرایط و موقعیت جغرافیایی آشیانه دارد. مهم ترین فاکتور های موثر در انتخاب یک سیستم تهویه مناسب شامل آب و هوا، نژاد پرنده، ظرفیت مورد نظر، هزینه و بازگشت سرمایه در تجهیزات استفاده شده و سایر مسایل مالی و نیز پرسنلی کارآزموده و مدیریتی قوی می باشد.
مدیریت فارم هر روز باید از دمای مورد نیاز با اطلاع باشد و اطمینان حاصل نماید که سیستم تهویه دمای آشیانه را تا حد ممکن نزدیک به دمای مطلوب حفظ کرده است. حفظ دمای بهینه در ابتدای روز های آغازین رشد بسیار مهم است. کاهش عملکرد پرنده در روز های اولیه رشد به هیچ عنوان در مراحل بعدی رشد جبران نخواهد شد.

1-4-1- انواع سیستم تهویه
در سالن های مرغداری دو نوع سیستم تهویه بصورت ذیل دسته بندی می گردند:
1-تهویه طبیعی: در این نوع تهویه پرده ها در دو دیوار جانبی نصب می شوند. پرده ها باید از دو طرف باز شوند تا تهویه عرضی صورت گیرد و با بالا و پایین بردن پرده ها بر حسب شرایط هوا و باد های منطقه، هوا در سرتاسر آشیانه تنظیم می گردد.
{Curtain Ventilation}در این سیستم با وجود پرده ها نمی توان شرایط داخل آشیانه را بطور دقیق کنترل نمود.
2-تهویه مصنوعی: در سیستم تهویه مصنوعی میزان جابجایی هوا به وسیله هواکش ها کنترل می شود. در این روش می توان سرعت تبادل هوای خارج و داخل و نحوه جریان هوا در سرتاسر آشیانه را بر حسب موقعیت هواکش ها و دریچه های ورودی هوا کنترل نمود.

1-4-2- اصول تهویه طبیعی (تهویه از طریق پرده ها)
استفاده از تهویه طبیعی هنگامی مناسب است که دمای خارج آشیانه مشابه یا کمی خنک تر از دمای داخل آشیانه باشد.

شکل 1-6- تهویه طبیعی از طریق پرده ها
این نوع تهویه در آشیانه های باز دیده می شود. در تهویه طبیعی حجم زیادی از هوا به سرعت وارد شده و در سرتاسر آشیانه پخش می شود که در نهایت شرایط هوا را در داخل و خارج یکسان می کند. لذا این نوع تهویه زمانی مطلوب خواهد بود که دمای هوای بیرون مشابه دمای مورد نیاز پرنده باشد و اختلاف سرمای هوای بیرون نسبت به داخل آشیانه بیشتر از 5 تا 8 درجه نباشد. همچنین در این شرایط سرعت تبادل هوا تا حدود زیادی به باد های منطقه بستگی دارد. در هوای گرم نصب هواکش های جابجا کننده هوا در داخل آشیانه ضروری بنظر می رسد، زیرا باعث ایجاد جریان باد و خنک شدن پرندگان می گردد.
در هوای سرد، مهم ترین مشکل تهویه طبیعی ورود هوای سرد با حجم زیاد و سرعت کم بدلیل باز کردن اندک پرده ها و برخورد مستقیم آن با پرنده است. از طرف دیگر رطوبت هوا تقطیر شده و متعاقب آن مشکل بستر مرطوب بوجود می آید. در این هنگام حرارت بیشتری خارج شده و منجر به ایجاد نوسانات دمایی شدید و استرس در پرندگان می شود.

شکل 1-7- ورود هوای سرد به سطح زمین و احساس سرما توسط پرنده
از اشکالات تهویه در زمستان است
توجه: این نوع سیستم تهویه به علت مشکلات متفاوت ذکر شده عمدتا مورد استفاده قرار نمی گیرد.

1-4-3- انواع تهویه مصنوعی
تهویه مصنوعی خود به دو طریق زیر عمل می نماید:
1- تهویه با فشار منفی
2- تهویه با فشار مثبت
در تهویه با فشار مثبت، هواکش نصب شده هوای خارج را با فشار به داخل هدایت می نماید. این نوع تهویه در هوای خیلی سرد مورد استفاده قرار می گیرد. اما امروزه در اکثر آشیانه ها از تهویه با فشار منفی استفاده می شود. در این نوع تهویه، هواکش های مکنده، هوای داخل را به بیرون هدایت می نماید تا با بوجود آمدن خلا نسبی در داخل آشیانه جریان هوا به شکل بهتری کنترل شده و در سرتاسر آشیانه هوا یکنواخت گردد، در نتیجه اختلاف دمای دو سر آشیانه به حداقل می رسد.

شکل 1-8- فشار منفی باعث کنترل بهتر جریان هوا و یکنواختی بیشتر
در داخل آشیانه می شود
تهویه با ایجاد فشار منفی در آشیانه ها در سه نوع استفاده می شود:
1- تهویه حداقلی (minimum Ventilation): در هوای خیلی سرد یا در سنین پایین جوجه ها
2- تهویه انتقالی (Transitional Ventilation): در شرایط آب و هوای معتدل یا در سنین متوسط
3- تهویه تونلی (Tunnel Ventilation): در مناطق گرم یا سنین بالا تر پرندگان

1-5- اهمیت کیفیت هوا
هدف اصلی از اعمال تهویه حداقلی، فراهم آوردن هوایی با کیفیت مناسب برای پرنده ها است که همواره با اکسیژن کافی و حداقل میزان دی اکسید کربن، مونوکسید کربن، آمونیاک و گرد و غبار در اختیار پرنده ها قرار داشته باشد.
عدم تهویه مناسب و در نتیجه آن کیفیت نامناسب هوا در سالن مرغداری منجر به افزایش آمونیاک، دی اکسید کربن، رطوبت و همچنین افزایش موارد وقوع سندرم های وابسته به فاکتور های مذکور از جمله آسیت می گردد.
همیشه میزان آمونیاک را با سنسور های کنترل کیفیت هوا در سطح پرنده ها اندازه گیری نمایید. اثرات منفی آمونیاک بر گله عبارتند از: سوختگی کف پا ها، سوختگی چشم ها، تاول های سینه ای، تحریکات پوستی، کاهش وزن، یکنواختی ضعیف، افزایش حساسیت در برابر بیماری ها و کوری.

نمودار 1-2- پارامتر های کنترل کیفیت هوا

1-5-1- سنسور های کنترل کیفیت هوا
سنسور تشخیص گاز های مضر در سالن با اندازه گیری گاز های مضر (آمونیاک، دی اکسید کربن، مونوکسید کربن و H2S) در سالن و تطبیق آن ها با میزان گاز اکسیژن موجود، یک عدد با عنوان "شاخص کنترل کیفیت هوای سالن" تولید می کند که بیانگر نمره ایست که به کیفیت هوای موجود در سالن می دهد. این شاخص می تواند بهترین روش برای گرفتن بازخورد (Feedback) از نحوه کارکرد سیستم تهویه باشد.

1-6- تهویه حداقلی
هدف از ایجاد تهویه حداقلی، تامین حداقل میزان هوای تازه ورودی، خروج گاز آمونیاک و رطوبت اضافی در هوای سرد می باشد. همچنین زمانی که جوجه ها بسیار کوچک هستند و یا در شب های سرد، این سیستم به تهویه موثر آشیانه بدون تغییر دما و سرد شدن آن کمک می نماید. تهویه حداقلی، اکسیژن لازم برای تنفس جوجه ها را تامین نموده و در عین حال سرعت جریان هوای ناچیزی را در سطح طیور ایجاد می کند. پرنده ها تا قبل از 14 روزگی توانایی تنظیم دمای بدن خود را ندارند. سرعت بالای جریان هوا در 14 روز اول زندگی جوجه ها در اثر استفاده نکردن از سیستم تهویه حداقلی منجر به سرما خوردن، عدم یکنواختی، آسیت، کاهش مصرف آب و دان، رشد ضعیف و بالا رفتن ضریب تبدیل غذایی خواهد شد.

شکل 1-9- پنجره های اینلت نصب شده در طول سالن
بطور معمول برای ایجاد یک چنین تهویه ای از 2 تا 6 هواکش 100 100 در دیوار جانبی و از اینلت (هوادهی افقی) در دو دیوار جانبی و در سطحی بالا تر از هواکش ها استفاده می گردد.
کلید موفقیت در تهویه حداقل، ایجاد خلا جزئی در آشیانه است تا هوا با سرعت کافی و مشابه از تمامی دریچه های اینلت ها وارد آشیانه گردد. زمانی که هوای ورودی به شکل یکنواخت در طول آشیانه پخش می شود، در نتیجه آن جریانه هوا نیز یکنواخت می گردد. باید به این نکته توجه داشت که هوای سرد خارج نبایستی مستقیما به پرنده برخورد و ایجاد سرما کند، بلکه باید با سرعتی مناسب وارد شده و با هوای گرم بالای سطح گله مخلوط گردد. در مناطق مختلف دنیا ساختار های گوناگونی از نحوه ورود هوا از طریق اینلت ها و خروج هوا بوسیله هواکش ها جهت رسیدن به حداقل تهویه و ایجاد فشار منفی طراحی گردیده است که به چهار ساختار معروف آن در زیر اشاره می نماییم:

شکل 1-10- چهار ساختار معروف سیستم تهویه حداقلی
توجه: ساختار اول برحسب تجربه و براساس اقلیم آب و هوایی ایران و نژاد های پرورش مرسوم از کارایی بالاتری جهت ایجاد فشار منفی در سالن بوده و عمدتا مورد استفاده قرار می گیرد.

شکل 1-11- ساختار پیشنهادی مناسب جهت تهویه حداقلی
دو شکل 1-12 و 1-13، اهمیت و مدیریت صحیح دریچه های اینلت و نقش آن در یکنواختی هوای سالن بررسی گردیده است:

شکل 1-12- روش تهویه حداقلی صحیح

شکل 1-13- روش تهویه حداقلی اشتباه
(جریان هوا در تهویه حداقلی با افت فشار ناکافی در محل ورودی های هوا)

1-6-1- محاسبات مربوط به سیستم تهویه حداقلی (میزان هوای مورد نیاز)
محاسبات مربوط به سیستم تهویه حداقلی در دو بخش انجام می گردد. در بخش اول به میزان روشن بودن هواکش های عرضی بر اساس میزان هوای مورد نیاز در بازه های زمانی پرداخته و در بخش دوم به میزان باز بودن دریچه های اینلت بر اساس فشار منفی پرداخته می شود.
بخش اول: محاسبات مربوط به میزان کارکرد هواکش
مرحله اول: میزان هوایی که هر جوجه در طول دوران پرورش نیاز دارد بر اساس جدول 1-3 محاسبه می گردد:

نمودار 1-3- میزان هوای مورد نیاز در تهویه حداقلی
در این مرحله با توجه به این که جوجه در چه سنی می باشد با استفاده از جدول میزان حداقل هوای مورد نیاز را بدست آورده و با داشتن ظرفیت سالن، میزان هوای مورد نیاز بدست خواهد آمد.
ظرفیت سالن میزان هوای مورد نیاز به ازای هر جوجه مجموع هوای مورد نیاز
مرحله دوم: درصد زمانی که هواکش باید روشن باشد طبق فرمول زیر محاسبه می شود:

مرحله سوم: با توجه به اینکه بازه های زمانی بصورت پنج دقیقه تعریف می گردد، میزان زمان روشن بودن هواکش از حاصل درصد زمان روشن بودن که از مرحله دوم بدست آمده در بازه زمانی پنج دقیقه (300 ثانیه) بدست می آید.
بازه زمانی (300 ثانیه) درصد زمان کارکرد هواکش میزان کارکرد هواکش(ثانیه)
بخش دوم: محاسبات مربوط به میزان کارکرد دریچه های اینلت
جدول زیر را می توان به عنوان راهنما برای سالن های با عرض مختلف به منظور محاسبه سرعت جریان مورد نیاز در محل ورودی ها و اختلاف فشار حاصل به کار برد.

نمودار 1-4- محاسبه سرعت جریان مورد نیاز در محل ورودی ها و اختلاف فشار حاصل

1-6-2- نکات مهم درباره مدیریت حداقل تهویه
نکته 1: در تهویه حداقل، جریان هوای کافی اطراف دریچه اینلت ضروری می باشد. اینلت ها، مسیر حرکت و سرعت هوای ورودی را کنترل می کنند. در آب و هوای سرد، دریچه های اینلت باعث مخلوط شدن هوای سرد بیرون با هوای گرم داخل شده وو در نتیجه باعث صرفه جویی سوخت و حفظ دمای مطلوب می گردد.
نکته 2: در مرغداری هایی که مدیریت دریچه های اینلت ضعیف است، اختلاف دمایی حدود 8 الی 11 درجه سانتی گراد بین هوای کف و سقف مشاهده می شود. در صورتی که می توان با مدیریت مناسب این اختلاف را به 3 درجه کاهش داد.
نکته 3: می توان با بکارگیری سنسور های تشخیص گاز های مضر موجود در سالن (با محوریت گاز آمونیاک) از نحوه عملکرد سیستم تهویه اطلاع پیدا کرد و در صورتی که کیفیت هوا مطلوب نباشد، نسبت به شناسایی و رفع موارد نقص در سالن اقدام نمود.
نکته 4: تهویه حداقل نیاز به آشیانه ای بدون درز دارد (که از لحاظ عبور هوا عایق باشد) هر نوع سوراخ و منفذی که باعث نشت هوا شود، موجب اختلال در میزان مطلوب جریان هوا خواهد شد.
نکته 5: تهویه باید به میزان حداقل انجام شود، حتی اگر نیازی به حذف حرارت داخل آشیانه نباشد. مقدار حرارتی که در خلال تهویه حداقل از آشیانه خارج می گردد، تاثیر معنی داری بر روی افزایش وزن و عملکرد ندارد، حتی در مواقعی که مشکل آمونیاک وجود ندارد. عدم تامین هوای تازه، سلامتی و عملکرد گله را مختل نموده و هزینه های تولید را افزایش می دهد. بعنوان مثال، بر اساس نتایج حاصل از تحقیقات دانشگاه اوکلاهاما، کمبود اکسیژن در 12 ساعت اول زندگی جوجه، بروز بیماری آسیت را بطور معنی داری افزایش و همچنین بدن را در پایان دوره کاهش می دهد.
نکته 6: در سیستم تهویه حداقل، میزان رطوبت هوای خارج باید در نظر گرفته شود. هوای سرد رطوبت زیادی را نمی تواند در خود نگاه دارد و به محض ورود به داخل، رطوبت نسبی هوای داخل را کاهش می دهد. لذا هوایی که در داخل توسط سیستم تهویه جریان دارد، رطوبت مازاد را جذب و از آشیانه خارج می سازد. بنابراین تهویه حداقلی در هوای بارانی و سرد نیز می بایست وجود داشته باشد.
نکته 7: تغییر سیستم تهویه حداقل به تهویه انتقالی، زمانی اتفاق می افتد که حرارت و رطوبت تولید شده توسط پرنده افزایش یابد. هرچه هوای خارج سردتر و گله جوان تر باشد، ایت تغییر با تاخیر بیشتری انجام می گیرد و بالعکس.
نکته 8: حداقل تهویه بر اساس برنامه زمان بندی و بکارگیری تایمر در سیستم اتوماسیون اجرا می گردد و مبتنی بر کنترل دما نمی باشد. لذا باید با مدیریت صحیح دریچه های اینلت، حرارت و کیفیت هوا را در حد مطلوب حفظ کرد و باید به این نکته توجه داشت که افزایش پهنای باز دریچه های اینلت و یا حتی باز بودن کامل آن ها جریان هوا را افزایش نخواهد داد، بلکه در این حالت هوا مستقیما به سر پرنده برخورد خواهد کرد، بنابراین جریان هوای مناسب زمانی میسر خواهد شد که دریچه های اینلت به میزان صحیح باز و بسته شوند.
نکته 9: بطور خلاصه اهداف سیستم حداقل تهویه در سالن های مرغداری را می توان بصورت زیر نام برد:
1- تعویض و جابجایی هوا برای دسترسی به شرایط محیطی سالم و مناسب
2- تامین مقدار اکسیژن کافی در تمام طول سالن
3- خروج گاز های مضر از سالن
4- خروج حرارت و رطوبت بالا از سالن و یکنواختی آن
5- خروج بوی نامطبوع ناشی از تخمیر و ذرات گرد و غبار ایجاد شده در سالن
نکته 10: در صورتی که تهویه بصورت غیر اصولی در سالن مرغداری صورت بگیرد:
سبب بوجود آمدن زمینه ای مناسب برای گرفتن بیماری های تنفسی مثل C.R.D می شود.
تغییرات ناگهانی هوا در زمستان و وارد شدن هوای سرد زمینه ساز بیماری هایی مثل آسیت، برونشیت، کریزا و.. می شود.

1-7- تهویه انتقالی
سیستم تهویه انتقالی نوعی از تهویه هیبرید (مخلوط) است و در شرایطی که سیستم تهویه تونلی و سیستم تهویه حداقلی مقرون به صرفه نبوده و یا کارایی ندارند، باعث ایجاد فشار منفی در آشیانه می شود. از این سیستم برای کنترل شرایط محیطی در فصول معتدل سال (بهار و پاییز) و همچنین در زمانی که جوجه ها جوان بوده و در حال پردرآوری هستند، استفاده می گردد. هدف از استفاده از این نوع تهویه، افزایش میزان تعویض هوای سالن با حداقل جابجایی و سرعت هوا در سطح پرنده ها است.
استفاده از تهویه انتقالی به تولید کنندگان این امکان را می دهد که با استفاده از فشار منفی ایجاد شده توسط این سیستم، شرایط محیطی را راحت تر کنترل نموده و عملکرد گله خود را بهبود بخشند.
در این نوع تهویه از هواکش های بزرگ سیستم تونلی نیز می توان همراه با هواکش های نصب شده بر روی دیوار های جانبی استفاده شود. در این سیستم هواکش ها به جای هواده های تونلی (که نزدیک به خود هواکش ها هستند) هوا را از دریچه های اینلت اطراف آشیانه وارد می کنند. تقریبا مانند تهویه حداقل، در این سیستم نیز هوای خارج از آشیانه با هوای داخل ترکیب می شود. تفاوت بزرگ این سیستم با تهویه حداقل این است که ظریت بالای هواکش ها باعث می شود که حجم بالایی از هوا جابجا گردد. بعنوان مثال، چهار هواکش تونلی روشن در این سیستم همان مقدار هوا را جابجا می کنند که چهار هواکش روشن در تهویه تونلی جابجا می نمایند، تنها با این تفاوت که در سیستم تهویه انتقالی، جریان هوا مستقیما به گله برخورد نمی نماید.
همانند تهویه حداقل، در این سیستم نیز باید ظرفیت هواکش ها متناسب با دریچه های اینلت مورد استفاده باشد. برای بکار انداختن حداقل نیمی از هواکش های تونلی در تهویه انتقالی، باید دریچه های اینلتی که واقع در دیوار های جانبی هستند به تعداد کافی وجود داشته باشند تا فشار ساکن اضافی در سالن ایجاد نگردد.

شکل 1-14- در تهویه انتقالی از دریچه های اینلت به همراه هواکش های تونلی استفاده می شود.

1-8- تهویه تونلی
هدف از تهویه تونلی حفظ آسایش پرندگان در شرایط هوای گرم با استفاده از اثر خنک کنندگی سرعت بالای جریان هوا می باشد. این سیستم تهویه مناسب مناطق گرم و پرندگان در حال رشد (6/3-8/1 کیلوگرم) است. تهویه تونلی بدین منظور طراحی گردیده است که حرارت مازاد را خارج نموده و با جابجایی هوا و خروج آن از آشیانه، هوای مطلوب را تامین نماید. در تهویه تونلی با بکارگیری کلیه هواکش ها ظرف مدت یک دقیقه امکان تعویض هوا در آشیانه میسر خواهد شد.

شکل 1-15- تهویه تونلی حداکثر تبادل هوا را انجام داده
و علاوه بر آن باعث خنک کردن جوجه ها نیز می گردد.
سیستم تهویه تونلی باعث خنک شدن آشیانه شده و هوا را در طول آن به جریان می اندازد. اثر خنک کنندگی ایجاد شده در اثر سرعت بالای جریان هوا، دمای احساس شده توسط پرندگان دارای پوشش کامل پر را حدود 5 الی 6 درجه سانتی گراد کاهش می دهد. سرعت بالای جریان هوا در سستم تونلی شرایط را برای استفاده از سیستم های خنک کننده تبخیری فراهم می کند. این سیستم را می توان با استفاده از مه پاش های داخلی و یا پد های خنک کننده (Cooling Pad) که در مقابل دریچه های هواده قرار می گیرند، ایجاد نمود. اثر خنک کنندگی که از این طریق ایجاد می شود همراه با اثر خنک کنندگی جریان هوا، باعث بهبود عملکرد پرنده در هوای گرم می شود. وقتی فقط از سیستم تونلی استفاده می شود، در دمای بالای 32 درجه سانتی گراد، اثر خنک کنندی پایین می آید، در دمای بالای 38 درجه سانتی گراد این اثر معکوس بوده و موجب گرم شدن هوای می گردد و می بایست از سیستم خنک کننده تبخیری استفاده نمود.

1-9- سیستم خنک کننده تبخیری
با توجه به کاهش دمایی که در اثر جریان هوا در تهویه تونلی ایجاد می شود، طراحی و اجرای درست یک سیستم خنک کننده تبخیری می تواند در دماهای بسیار بالا هم موجب حفظ عملکرد گله گردد.
برای راه اندازی سیستم خنک کننده تبخیری در تهویه تونلی از دو روش استفاده می شود:
1- نصب مه پاش در داخل سالن و پخش آب با دانه های بسیار ریز بصورت مستقیم در فضا.
2- نصب پد (پوشال، فیلتر های کاغذی و...) در محل ورودی هوا در سالن ها و خیس کردن آن ها.

شکل 1-16- سیستم خنک کننده تبخیری با استفاده از پد خنک کننده
در سیستم تهویه تونلی
برای خنک کردن سالن های پرورش، استفاده از پد در مقایسه با سیستم مه پاش بهتر است؛ زیرا کنترل سیستم پد آسان تر بوده و کمبود رطوبت نیز بوجود نخواهد آمد. مشکل سیستم مه پاش در این است که اگر آب به میزان بیشتر از گنجایش جذب هوا وارد گردد، قطرات آن بر روی بستر پاشیده می شود، لذا مه پاش باید مقدار مناسب آب را به هوا بپاشد تا فقط هوا را خنک کند، در غیر این صورت باعث افزایش رطوبت خواهد شد. کنترل سیستم مه پاش بسیار مشکل تر است و نیاز به مدیریت دقیق تری نیز دارد.

شکل 1-17- میزان اثر بخشی استفاده از سیستم تهویه تونلی و خنک کننده تبخیری
میزان اثر بخشی خنک کننده تبخیری به سه عامل بستگی دارد:
1- دمای هوای خارج: هرچه این دما بالا تر باشد، اختلاف دمای ایجاد شده بیشتر خواهد بود.
2- رطوبت نسی هوای خارج: هرچه میزان آن کمتر باشد بهتر است.
3- میزان کارآیی سیستم در تبخیر آب: بین 50 الی 75 درصد متغیر می باشد.